• Lars en Tiemen

Bulletproof coffee: Overhyped bullshit of wondermiddel om vet te verliezen?

Bijgewerkt: 7 mei 2020


koffie met melk

In Fitnessland zijn er ongelooflijk veel trends die komen en gaan. Gedurende de laatste 2 jaren alleen al zijn er waarschijnlijk honderden fitnesstrends voorbijgekomen.


Sommige van die trends bevatten een graantje waarheid of zijn daadwerkelijk iets waard, maar het overgrote merendeel ervan is volstrekte onzin.


Iets wat de laatste jaren heel populair is geworden en meerdere mensen hun aandacht heeft getrokken, is Bulletproof coffee.


In dit artikel gaan we het fenomeen 'Bulletproof coffee' helemaal ontleden en nagaan of het iets is waar je jouw tijd en moeite in moet steken.


Wat is Bulletproof coffee?


Bulletproof coffee, die ook wel 'butter coffee' wordt genoemd is letterlijk koffie met een klontje boter erin. Althans, dat is de simplistische uitleg. It gets better, even geduld nog.


Het recept werd uitgevonden en gepopulariseerd door Dave Asprey, een Amerikaanse ondernemer en auteur.


Asprey wordt vaak gezien als een "lifestyle guru". Hij schrijft boeken, doet public speaking en geeft eigenlijk adviezen over gezondheid en lifestyle. Dave Asprey wordt ook vaak geassocieerd met 'biohacking'.


Biohacking is een soort bezigheid waarbij personen geobsedeerd zijn met het optimaliseren van hun lichaam in alle mogelijke aspecten. Hiervoor gaan ze vaak op zoek naar allerlei supplementen, voedingsmiddelen en zelfs drugs die de functies van hun lichaam kunnen 'enhancen' of optimaliseren.


Bulletproof coffee is heel populair bij mensen die ook intermittent fasting en het keto dieet doen. Het sluit er namelijk naadloos bij aan aangezien je bij intermittent fasting vaak gedurende eerste uren van de dag niets eet.


Je bent wel toegelaten om koffie te drinken. Technisch gezien voldoet bulletproof coffee dus niet helemaal aan de criteria van intermittent fasting want boter is een voedingsmiddel die calorieën bevat. Bij intermittent fasting mag je geen calorieën binnenkrijgen gedurende jouw vast periode.


Personen die het keto dieet volgen beperken zich hoofdzakelijk tot dierlijke eiwitbronnen (vlees, vis, eieren), bepaalde groenten en vetrijke voeding (boter, noten, avocado enz.).


Bulletproof coffee past dus wel perfect binnen de richtlijnen van een keto dieet.


Dave Asprey claimt echter dat je niet zomaar gelijk welke koffie en boter mag gebruiken. Voor de beste resultaten moet je volgens Asprey:


- De juiste koffiebonen hebben. Asprey verkoopt zelf zijn eigen koffiebonen genaamd bulletproof coffee beans. Uiteraard is dit een onderdeel van zijn verdienmodel aangezien dit zijn eigen merk van koffiebonen is.


- MCT olie gebruiken. MCT olie staat voor Medium Chain Triglycerides. Triglyceriden zijn ketens van vetzuren die aan elkaar verbonden zijn. Medium Chain Triglycerides hebben 2 of 3 vetzuren met 6 tot 12 koolstofatomen (geen zorgen, dit wordt geen chemie-les voor gevorderden). MCT's zijn heel populair in de bodybuilding en fitness wereld omdat ze zogezegd een directe bron van energie zouden zijn. Kokosolie is een bekende bron van MCT's. Asprey staat er echter op dat je pure MCT's gebruikt en geen kokosolie.



- 'Grass-fed butter'. Asprey adviseert om ongezouten, grass fed butter (boter die afkomstig is van koeien die gras gegeten hebben) te gebruiken. Mocht je winkelen bij Albert Heijn (zo niet, waar ben je mee bezig? AH is de beste supermarkt ooit), dan kan je gaan voor 'Kerrygold pure Irish butter'. Deze valt onder de categorie grass fed butter en is één van de betere botermerken qua kwaliteit en smaak.



tafel met koffie en boter

Bulletproof coffee is het recept waarbij men boter in de koffie doet. Meestal ook samen met MCT olie.



Welke voordelen heeft bulletproof coffee?


Bulletproof coffee werd de laatste jaren enorm opgeblazen op social media en er worden allerlei claims gemaakt over de gezondheidsvoordelen ervan.


Tijd om deze claims één voor één te beoordelen vanuit een wetenschappelijk oogpunt. We gaan ook kritisch evalueren of deze informatie wel echt klopt.


Claim 1: Bulletproof coffee helpt met gewichtsverlies



één van de populaire claims over bulletproof coffee is dat het zou helpen met gewichtsverlies door het lichaam in ketose te brengen. Om meer te leren over het ketogeen dieet en wat ketose juist is, verwijzen we je graag door naar ons artikel over het keto dieet.


Om echter de heel korte samenvatting van ketose te geven zodat je mee bent: Ketose wordt tot stand gebracht door niets van koolhydraten te eten. Doordat je lichaam geen glucose binnenkrijgt (wat normaal gezien de primaire energieleverancier van het lichaam is) wordt je lichaam verplicht om over te schakelen op een andere manier van energie leveren.


Het lichaam zal in dit geval energie moeten halen uit vetten. Als respons op de lage beschikbaarheid van koolhydraten in het bloed, gaat het niveau aan ketonen omhoog.


De hogere aanmaak van ketonen creëert als het ware een extra energieleverancier voor het lichaam. [1]


Er zijn heel veel mensen op het internet en social media die zweren op het keto dieet. Vaak zijn het dezelfde 'keto enthousiastelingen' die daarom ook het idee van bulletproof coffee promoten.


Realiseer je dat het drinken van Bulletproof coffee jou niet zomaar in ketose brengt. De staat van ketose bereiken is iets wat letterlijk weken kan duren. Als jij Bulletproof coffee drinkt 's morgens, maar gedurende de rest van de dag koolhydraten eet doe je alle 'keto effecten' al teniet.


Ketose is ook niet zoiets wat acuut optreedt. Zoals ik zei, dit kan weken duren. Bulletproof coffee is dus geen quick fix om jou in ketose te brengen. Dit is een valse claim. Ketose is het resultaat van een koolhydraatarm dieet die lang genoeg wordt volgehouden, niet van het drinken van Bulletproof coffee.


In ons artikel over het keto dieet kan je echter voor jezelf zien dat het keto dieet ook geen magisch of beter dieet is om vet te verliezen. Het is een dieet die voor sommige mensen heel goed kan werken, maar voor anderen juist niet!


Hou in je achterhoofd dat de primaire factor voor gewichtsverlies nog altijd een negatieve caloriebalans is. Of jij nu keto, intermittent fasting, proteïnedieet, Atkins, paleo of gelijk wat voor dieet volgt, gewichtsverlies zal uiteindelijk ALTIJD het resultaat zijn van het feit dat je minder calorieën inneemt dan je verbruikt.


Wat veel van deze populaire diëten echter doen is een mechanisme creëren waardoor het in de praktijk makkelijker wordt om in een negatieve caloriebalans te komen en meer te verbruiken dan je eet.


De keuze is dus eigenlijk aan jou. Je kan alles eten wat je wil en calorieën tellen, of je kan de nadruk minder leggen op calorieën tellen maar dan moet je wel meer restricties hebben in voedingskeuzes (jezelf opleggen wat je wel en niet mag eten) om ervoor te zorgen dat je alsnog minder calorieën eet dan je verbruikt.


En dit is het antwoord op de vraag: "Hoe komt het dat mensen die dieet X volgen zoveel gewicht verliezen?"


Nogmaals, wat al die diëten doen is bepaalde restricties en regels opleggen waardoor jij waarschijnlijk onbewust in een negatieve caloriebalans komt. Dit is één ding wat alle goede diëten met elkaar gemeenschappelijk hebben.


Wanneer je bovenstaande logica begrijpt, zou je ondertussen al zelf moeten de conclusie kunnen maken over hoe het zit tussen bulletproof coffee en gewichtsverlies.


Bulletproof coffee is geen magische manier om sneller of beter gewicht te verliezen. Ik zou zelfs beargumenteren dat het mogelijks juist heel het proces lastiger maakt vanwege de hogere calorie-inhoud.


Kijk, om de zaken even in perspectief te plaatsen:


- Gewone zwarte koffie: 0 kcal

- Bulletproof koffie: Ongeveer 440-460 kcal


Zoals je kan zien is Bulletproof coffee een echte caloriebom. Dit komt natuurlijk grotendeels door het toevoegen van boter. Boter is enorm rijk aan vetten. Wat niet per se slecht is, vetten zijn noodzakelijk. Maar helaas bevatten ze ook enorm veel calorieën.


En wanneer je weet dat calorieën tellen, kan een Bulletproof coffee 's morgens ervoor zorgen dat je later op de dag minder calorieën over hebt om te besteden aan andere voedingsmiddelen die je mogelijks beter verzadigen en die jij lekkerder vindt.


Daarnaast wordt er geclaimd dat Bulletproof coffee je enorm zou verzadigen en een 'vol' gevoel zou geven. Hierover zijn de meningen echter verdeeld en zelfs al is dit waar, moeten we ons nog afvragen of dat komt puur door de koffie, of dat het recept van Bulletproof coffee echt een verschil maakt.


We weten namelijk dat koffie cafeïne bevat. En stimulanten zoals cafeïne staan erom bekend om 'appetite blunting' effecten te (lees: Hongerremmende effecten) hebben. De literatuur toont echter aan dat dit idee niet klopt en dat cafeïne, in tegenstelling tot wat vaak wordt geloofd, geen hongerremmend effect heeft. [2] [3]


Er is een reden waarom veel fat burner supplementen stimulanten zoals cafeïne bevatten. Het is niet dat deze fat burners je effectief meer vet doen verbranden. Ze zorgen er gewoon voor dat je minder honger hebt waardoor je minder moeite hebt om een dieet vol te houden. Cafeïne kan ook lichtjes je energieverbruik en metabolisme verhogen. Maar dit effect is van korte duur en ook niet significant. [4]


MCT olie en boter daarentegen zijn voedingsmiddelen. Van vaste voeding weten we dat deze voor verzadiging zorgen. Er is echter heel wat verschil in verschillende voedingsmiddelen en hoe goed ze jou precies verzadigen.


We weten al dat de hongerremmende effecten van koffie en cafeïne overschat worden. Is het dan de MCT olie en de boter die voor de verzadiging zorgt?


Enerzijds wel. Het eten van vetrijke voeding vetraagt de absorptie wat ervoor zorgt dat je lichaam meer tijd gebruikt om voedingsstoffen te verteren. Dit komt ten gunste van je verzadiging.


Anderzijds scoren zowel MCT olie als boter vrij slecht op verschillende criteria van verzadiging:


- Weinig voedselvolume (voedselvolume is letterlijk hoe 'vol' je jou voelt na het eten van bepaalde voeding). MCT olie en boter bevatten relatief veel calorieën per 100g, en zullen daarom minder verzadigen.


- Weinig voedingsvezels: Vezels vertragen het verteringsproces en stimuleren het gevoel van 'vol zitten' [5]. Boter en MCT olie bevatten weinig voedingsvezels, wat hun verzadigingspotentiëel niet ten goede komt.


- Lage viscositeit: De viscositeit, oftewel de textuur van je voeding kan ook een impact hebben op de verzadiging ervan. Boter en MCT olie zijn niet bepaald dik van textuur (MCT olie is zelfs volledig liquide en boter ook wanneer die gesmolten is in je koffie).


Tussentijdse conclusies: